Blok 3 Van Epifanie tot en met Aswoensdag (5 weken)

 

Thema: Leven uit het licht

 

Geloof, hoop en liefde, dat zijn de kwaliteiten die de weken na Epifanie kleuren. Geloof gaat over vertrouwen, overgave, kunnen leven van wat je zomaar gegeven wordt. Hoop heeft te maken met verwachting en verandering, met durf. Liefde gaat over ons vermogen om ons met anderen te verbinden. Geloof, hoop en liefde zijn de zogeheten christelijke deugden. Deugd (virtus) betekent zoiets als kracht, moed. In de christelijke traditie zijn het de drie krachten van de ziel. Een deugd is dus niet iets dat je moet doen maar hoe je kunt zijn, hoe mensen ten diepste bestemd zijn, van God uit gezien. Want als God in mensen aan het licht komt, dan zijn geloof, hoop en liefde de kenmerken daarvan. Deugden zijn groeimogelijkheden, ze zijn eigenlijk net zoiets als spieren: door ze te gebruiken worden ze sterker. Deze weken ga je onderzoeken hoe ze in jouw leven (kunnen) werken. De verhalen gaan over de invloed van Jezus op zijn omgeving. Ze vormen een spiegel voor ons.

 

De aandachtsrichting van deze periode is: naar buiten. Dat wil zeggen: let er deze tijd vooral op hoe jij zelf in het leven staat, wat je naar buiten brengt, wat er in je gedrag naar voren komt, welke dingen je feitelijk doet en welke je vermijdt. En let er op wat je van buiten aangereikt wordt als feedback op jezelf. Welke dingen sturen je bij, welke zaken belemmeren, waar wordt er iets van je gevraagd? En hoe reageer je daarop?

 

Week 1: 22 - 29 januari Derde zondag na Epifanie

 

 

Leren geloven is wezenlijker dan het geloof leren.

Dat God aan het licht komt houdt niet op bij Jezus: nu gaat het om mensen die hem navolgen. We lezen zijn verhalen omdat ze ons iets willen zeggen over nu, en over ons zelf. Daarom leest de kerk deze zondag het verhaal van de roeping van Jezus’ eerste leerlingen.

 

Marcus 1:14-20

14 Nadat Johannes gevangen was genomen, ging Jezus naar Galilea, waar hij Gods goede nieuws verkondigde. 15 Dit was wat hij zei: ‘De tijd is aangebroken, het koninkrijk van God is nabij: kom tot inkeer en hecht geloof aan dit goede nieuws.’

16 Toen Jezus langs het Meer van Galilea liep, zag hij Simon en Andreas, de broer van Simon, die hun netten uitwierpen in het meer; het waren vissers. 17 Jezus zei tegen hen: ‘Kom, volg mij! Ik zal van jullie vissers van mensen maken.’ 18 Meteen lieten ze hun netten achter en volgden hem. 19 Iets verderop zag hij Jakobus, de zoon van Zebedeüs, en zijn broer Johannes, die in hun boot bezig waren met het herstellen van de netten, 20 en direct riep hij hen. Ze lieten hun vader Zebedeüs met de dagloners achter in de boot en volgden hem.

 

 

Is er iets dat je gevoel raakt in of door dit verhaal? Welke zin, welk woord, welke gedachte die bij je boven komt? Weet je ook waarom?

 

Waar denk je aan als je aan het woord ‘roeping’ hoort? Welk gevoel geeft het je?

Roeping heeft te maken met bestemming, richting en doel van je leven. Voel jij in jouw werk of studie wel of niet iets van zo’n soort roeping? Waaraan herken je dat of zou je dat moeten herkennen volgens jou? Vind je dat belangrijk of hoeft dat niet zo?

 

In het verhaal worden de vissers geroepen om Jezus te volgen. Hij wordt het kompas van hun leven, ze volgen in zijn spoor. Heb jij zoiets als een kompas in je leven? Ben je erg beïnvloedbaar of laat jij je juist niet makkelijk wat gezeggen? Welke stemmen zijn in jouw leven belangrijk?

 

De tijd is aangebroken en Gods rijk is nabij, zegt Jezus. Zou er iets in je leven veranderen als je daar geloof aan hecht? Wat dan?

 

Schrijf je inzichten op.

 

Week 2: 29 januari -5 februari Vierde zondag na Epifanie

 

Maak mij meester van mijzelf zodat ik dienaar van anderen kan zijn

Jezus ontmoet een bezeten man, iemand die zichzelf niet meester was. Andere machten bezaten de controle over zijn leven. Maar voor het gezag van het levende woord van God moeten ze wijken.

 

Marcus 1:21-28

21 Ze gingen op weg naar Kafarnaüm, en op de eerstvolgende sabbat ging Jezus naar de synagoge en onderwees er de mensen. 22 Ze waren diep onder de indruk van zijn onderricht, want hij sprak hen toe als iemand met gezag, niet zoals de schriftgeleerden. 23 Er was in de synagoge ook een man die bezeten was door een onreine geest, en hij schreeuwde: 24 ‘Wat hebben wij met jou te maken, Jezus van Nazaret? Ben je gekomen om ons te vernietigen? Ik weet wel wie je bent, de heilige van God.’ 25 Jezus sprak hem streng toe en zei: ‘Zwijg en ga uit hem weg!’ 26 De onreine geest deed de man stuiptrekken en verliet hem met een luide schreeuw. 27 Iedereen was zo verbijsterd dat ze tegen elkaar zeiden: ‘Wat is dit allemaal? Een nieuwe leer met groot gezag! Zelfs als hij onreine geesten een bevel geeft, wordt hij gehoorzaamd.’ 28 Het nieuws over Jezus verspreidde zich algauw overal in Galilea.

 

Er zijn veel invloeden die mensen kunnen beroven van hun vrijheid: verslavingen, ambities, angsten, ongezonde relaties, religieuze, economische of politieke systemen, om maar een paar te noemen. Volgens het verhaal kun je het levende woord van God herkennen omdat er een bevrijdende werking van uitgaat. Kun je in jouw eigen leven onvrij makende invloeden herkennen? Zijn er mensen in je leven die je helpen om meer meester van jezelf te worden? Hoe doen ze dat?

 

Als je met een vastgelopen situatie te maken hebt, ben je geneigd om het bijltje erbij neer te gooien of houd je meestal wel hoop op verandering? Hoe beleven anderen jou, denk je?

 

Hoop heeft te maken met verbeeldingskracht: met het je kunnen voorstellen dat het ook nog anders kan. Hoe zit het met jouw verbeelding? Is dat vooral een beetje in het wilde weg fantaseren, wegdromen, of is het een motor die je leven in beweging houdt?

 

Hoop heeft ook te maken met toekomstverwachting. Heb jij dat? En zo ja, wat dan?

 

Noteer wat je belangrijk vindt.

Week drie: 5 februari – 12 februari  Vijfde zondag na Epifanie

 

De wereld bestaat uit niets dan gelegenheden om lief te hebben

In het verhaal van deze week wordt de uitbreidende kracht van het levende woord van God zichtbaar. Jezus begint met het genezen van iemand in zijn naaste kring, daarna de mensen uit het dorp en daarna die uit de hele regio.

 

Marcus 1:29-39

29 Toen ze uit de synagoge kwamen, gingen ze rechtstreeks naar het huis van Simon en Andreas, samen met Jakobus en Johannes. 30 Simons schoonmoeder lag met koorts in bed, en ze spraken met Jezus over haar. 31 Hij ging naar haar toe, pakte haar hand vast en hielp haar overeind. Toen verliet de koorts haar, en ze begon voor hen te zorgen.

32 ’s Avonds laat, toen de zon al was ondergegaan, brachten de mensen alle zieken en bezetenen naar hem toe; 33 alle inwoners van de stad hadden zich bij de deur van het huis verzameld. 34 Hij genas vele zieken van allerlei kwalen en hij dreef veel demonen uit, maar stond ze niet toe om iets te zeggen, want ze wisten wie hij was.

35 Vroeg in de ochtend, toen het nog helemaal donker was, stond hij op, ging naar buiten en liep naar een eenzame plek om daar te bidden. 36 Maar Simon en de anderen die bij hem waren, gingen hem vlug achterna, 37 en toen ze hem gevonden hadden zeiden ze tegen hem: ‘Iedereen is naar u op zoek!’ 38 Toen zei hij: ‘Laten we ergens anders heen gaan, naar de dorpen hier in de omtrek, zodat ik ook daar het goede nieuws kan brengen. Daarvoor ben ik immers op weg gegaan.’ 39 In heel Galilea bracht hij het nieuws in de synagogen en dreef hij demonen uit.

 

Liefde begint dicht bij huis. Daar zijn de mensen met wie je je leven deelt. En daar is de spanning dan ook het grootst: tussen het jezelf-zijn (individuatie) en het samen-zijn (participatie). Daar heb je de neiging om je al teveel aan te passen aan de wensen van de ander(en). Of je bent juist weinig in staat om echt samen te zijn omdat je al te veel met jezelf en je eigen behoeften bezig bent. Relaties hebben dus altijd iets ambivalents: ze moeten balanceren tussen twee polen. Ben je tevreden over hoe het met jou gaat? Wat helpt jou om in evenwicht te blijven? En hoe beleven anderen jou, denk je? Komen ze meer tot hun recht met jou in de buurt?

 

De bijbel zegt: houd van de ander als van jezelf. Wat zou dat voor jou kunnen betekenen?

 

Liefde en gastvrijheid hebben veel met elkaar te maken. Met ruimte maken voor iets onverwachts. (En zoals de schoonmoeder in het verhaal merkte: gasten kunnen onverwachte geschenken meebrengen.) Ben jij een gastvrij persoon, of vind je gasten meestal een inbreuk op je eigen plannen?

 

De liefde die van God komt heeft groeikracht, volgens het verhaal. Het wil uitbreiden naar meer mensen. Dus niet liefhebben als gezellig cocoonen, en ook niet hoppen van de één naar de ander, maar vanuit een centrum steeds wijder betrokken zijn. Hoe doe jij het? Merk jij bij jezelf wat van die uitbreidende werking in de liefde?

 

Schrijf op wat je opmerkt bij jezelf.

 

Week vier: 12 februari – 19 februari  Zesde zondag na Epifanie.

 

De glorie van God is de levende mens

God zoekt op wie er niet bij hoort. Dat is het keurmerk van God en van de mens die op God lijkt. Daaraan kun je altijd herkennen of iemand werkelijk vol van God is: hij of zij zal oog hebben voor wie buiten de boot valt. In de tijd van Jezus was besmettelijke melaatsheid niet te genezen. Als je het had, moest je in eenzaamheid buiten het dorp wonen, je hoorde er niet meer bij. Maar God denkt er anders over.

 

Marcus 1: 39 In heel Galilea bracht hij het nieuws in de synagogen en dreef hij demonen uit. 40 Er kwam iemand naar hem toe die aan huidvraat leed; hij smeekte hem om hulp en zei, terwijl hij op zijn knieën viel: ‘Als u wilt, kunt u mij rein maken.’ 41 Jezus kreeg medelijden, stak zijn hand uit, raakte hem aan en zei: ‘Ik wil het, word rein.’ 42 En meteen verdween zijn huidvraat en hij was rein. 43 Jezus stuurde hem weg met de ernstige waarschuwing: 44 ‘Denk erom dat u tegen niemand iets zegt, maar ga u aan de priester laten zien en breng het reinigingsoffer dat Mozes heeft voorgeschreven, als getuigenis voor de mensen.’ 45 Maar toen de man vertrokken was, ging hij overal breeduit rondvertellen wat er gebeurd was, met als gevolg dat Jezus niet langer openlijk in een stad kon verschijnen, maar op eenzame plaatsen buiten de steden moest blijven. Toch bleven de mensen van alle kanten naar hem toe komen.

 

Wat treft je in dit verhaal?

 

Jezus krijgt medelijden – hij wordt innerlijk bewogen, staat er letterlijk. Er gebeurt iets met hem als hij de wanhoop van de zieke ziet. De culturele opvattingen waarmee hij werd grootgebracht, worden opengebroken. Zijn natuurlijke afkeer en angst voor besmetting verdwijnt en hij raakt de zieke aan. De zieke geneest hém voordat hij de zieke geneest. Zo gaat het vaak op de weg met God: het is niet zozeer iets dat je zelf kiest, maar je wórdt gekozen. Je wordt in beweging gebracht door iets dat sterker is dan jezelf. Iets of iemand doet een beroep op je en jij verlegt je grenzen. Heb je dat weleens meegemaakt of bij iemand gezien? Zou jij daar open voor zijn, denk je?

Speelt er momenteel zoiets?

 

Jezus raakt de zieke aan. Je lijf, dat ben jezelf. In liefde aangeraakt worden, doet meer dan duizend woorden. Maar ook andersom: liefdeloos aangeraakt worden doet diepe schade. Hoe staat het met jouw lijf en lichaamstaal? Voel je je aanvaard? Kun jij een ander zo aanvaarden?

De heling die God brengt, is niet alleen iets innerlijks: ook je lijf mag meedoen. Wat zou dat voor jou kunnen betekenen?

 

Noteer je inzichten.

Week vijf: 19 – 22 februari: zevende zondag na Epifanie tot aswoensdag

 

Angst is de hoogtevrees van de vrijheid

Dit is de laatste zondag voor de 40-dagentijd. Vanaf aswoensdag deze week gaat het regelrecht richting Pasen, naar het hart van de zaak, de kern van leven en dood. De lezing van deze zondag geeft al aan welke kant het op gaat. Kunnen mensen zo goed als God zijn of blijven hun tekortkomingen hen verlammen?

 

Marcus 2

1 Toen hij enkele dagen later terugkwam in Kafarnaüm, werd bekend dat hij weer thuis was. 2 Er stroomden zo veel mensen toe dat er zelfs voor de deur geen plaats meer was, en hij verkondigde hun de heilsboodschap. 3 Er werd ook een verlamde bij hem gebracht, die door vier mensen gedragen werd. 4 Omdat ze zich niet door de menigte konden wringen, haalden ze een stuk van het dak weg boven de plaats waar Jezus zat, en toen ze een opening hadden gemaakt, lieten ze de verlamde op zijn draagbed naar beneden zakken. 5 Bij het zien van hun geloof zei Jezus tegen de verlamde: ‘Vriend, uw zonden worden u vergeven.’

6 Er zaten ook een paar schriftgeleerden tussen de mensen, en die dachten bij zichzelf: 7 Hoe durft hij dat te zeggen? Hij slaat godslasterlijke taal uit: alleen God kan immers zonden vergeven! 8 Jezus had meteen door wat ze dachten en dus zei hij: ‘Waarom denkt u zoiets? 9 Wat is gemakkelijker, tegen een verlamde zeggen: “Uw zonden worden u vergeven” of: “Sta op, pak uw bed en loop”? 10 Ik zal u laten zien dat de Mensenzoon volmacht heeft om op aarde zonden te vergeven.’ Toen zei hij tegen de verlamde: 11 ‘Ik zeg u, sta op, pak uw bed en ga naar huis.’ 12 Meteen stond hij op, pakte zijn bed en ging weg; allen die dit zagen, stonden versteld en loofden God. ‘Zoiets hebben we nog nooit gezien,’ zeiden ze.

 

Zonde herken je hieraan: het heeft een verlammende werking. Zonde gaat dus niet alleen maar over verkeerde dingen die je doet. Soms raken mensen als het ware verlamd door iets ergs dat hen is overkomen. Soms door een fout die ze gemaakt hebben. Of omdat ze zich ergens helemaal in vastbijten en de rest uit het oog verliezen. Of doordat anderen hen hebben klemgezet. Kun je voorbeelden hiervan herkennen in de levens van de mensen om je heen? En in jezelf?

 

Als je wilt zien waar God bezig is in jouw leven, kijk dan naar gebeurtenissen, mensen en dingen die je meer mens maken, die je op je eigen benen zetten, die je in beweging krijgen, die je meer betrokken maken bij anderen. Kun je daar voorbeelden van herinneren?

 

Geloof, hoop en liefde kun je hieraan herkennen: ze zetten mensen op hun voeten. Hun vertrouwen groeit, hun durf groeit, hun relaties groeien. Heb jij dat effect ook in jouw vriendschappen? Wanneer wel en wanneer niet?

 

Maak aantekeningen van wat je onthouden wilt.

 

Aswoendag 22 februari

 

Als je kunt, probeer dan een Aswoensdagviering bij te wonen. Als er geen protestantse kerk bij je in de buurt is waar het oude ritueel van een askruisje gevierd wordt, bezoek dan een katholieke dienst.

 

Aswoensdag is het begin van de 40 dagen naar Pasen toe.Van oudsher is Aswoensdag een boete-viering, dat wil zeggen: het erkennen van het feit dat we allemaal getekend zijn door zonde. Dwz: niemand is al helemaal wie hij/zij bestemd is om te zijn. God moet ons te hulp komen omdat we daar anders in blijven steken. En dat zou pas echt zonde zijn..

 

Tegenwoordig lijkt het accent te verschuiven naar het bewust worden van onze sterfelijkheid. Als het askruis op je voorhoofd wordt gezet, zegt de priester of predikant: stof ben je en tot stof zul je weerkeren.

 

Goed omgaan met het leven vereist dat je je ook bewust bent van je eindigheid. Alleen dan kom je tot echte wijsheid. Goed kunnen sterven stelt je in staat om goed te kunnen leven. Het aswoensdag ritueel helpt om de begrensdheid van het menselijk leven te aanvaarden. En dat doet meer aan ons dan we zelf beseffen.

Afsluitende vraag voor blok 3: van Epifanie tot Aswoensdag

 

Thema van dit blok was:

Leven uit het licht

 

In dit blok stonden de drie krachten van de ziel centraal: geloof, hoop en liefde (de zogeheten christelijke deugden).

Heb je een beetje zicht gekregen op de (uit)werking daarvan in jouw leven?